Angsten
Angst is een gevoel dat optreedt bij dreigend gevaar. Een angststoornis is een psychische aandoening die zich kenmerkt door de aanwezigheid van pathologische angst.
Angst ontstaat als het welzijn van een persoon direct wordt bedreigs, maar ook als een persoon een situatie als bedreigend ervaart. Sommige angsten zijn kortdurend, andere langdurend en er zijn zelfs mensen die levenslang angst hebben. Er is sprake van een stoornis als de angst geen reële grond heeft en de betrokken persoon er toch problemen mee ondervindt. Sommige van deze aandoeningen worden fobie genoemd.
In de psychiatrie zijn angstoornissen de meestvoorkomende aandoeningen. Over het algemeen hebben meer vrouwen last van angststoornissen dan mannen.
Angststoornissen
Angststoornissen zijn in het DSM-IV ingedeeld in elf groepen.
• Acute stressstoornis
Deze angststoornis kan optreden als iemand is blootgesteld aan een ernstige traumatische ervaring (ook wel shock genoemd). Iemand met acute stressstoornis voelt angst, afschuw, machteloosheid en hulpeloosheid. Wie aan deze stoornis leidt heeft meestal een verdooft gevoel, ontwikkelt problemen met geheugen, slaap en concentratie, is prikkelbaar, schrikachtif of angstig en ervaart het trauma regelmatig opnieuw.
• Agorafobie
Deze aandoening wordt ook wel pleinvrees genoemd als met doelt op angst voor open ruimten. In het algemeen is agorafobie de angst om een vertrouwde en veilige omgeving te verlaten. Deze aandoening kan in verschillende gradaties voorkomen. In lichte gevallen voelt de persoon wel onrust, maar is toch in staat zich in openbare gelegenheden te begeven. De sociale contacten zijn verder normaal. In ernstige gevallen daarintegen trekt de persoon zich terug op een plaats die hij of zij als vertrouwd pf veilig ervaart en mijdt zoveel mogelijk het contact met anderen. Dit kan soms jaren duren en leiden tot een ernstig sociaal isolement. Er zijn uiteraard ook allerlei tussenvormen mogelijk.
Agorafobie is anders als er sprake is van paniekaanvallen. De stoornis wordt dan gezien als een anticipatieangst, angst voor angst als het ware. Het zijn dan niet de open ruimten of de mensen die angst inboezemen maar de verwachting om een paniekaanval te krijgen. Deze aandoening leidt tot het vermijden van situaties waarin de persoon denkt in paniek te kunnen raken.
• Anststoornis door een somatische aandoening
Angststoornis door een somatische aandoening heeft als symptomen als angsten en paniekaanvallen die zijn terug te voeren op een lichamelijke aandoening.
• Generaliseerde angststoornis
Bij generaliseerde angststoornis staan de frequentie, intensiteit en duur van de zorgen niet in verhouding tot hun feitelijke bron. Deze spanningen staan de dagelijkse gang van zaken in de weg. Vaak betreft het zorgen over werk, geld en gezondheid. Ook kunnen mensen die lijden aan generaliseerde angststoornis zich overmatig veel zorgen maken over het op tijd zijn voorafspraken, het schoonhouden van het huis en de ordelijkheid van de werkplek. Afkoeling, klamme handen, hyperactiviteit, moeite met slikken diarreem spierspanningen, misselijkheid en zweten zijn enkele voorbeelden van lichamelijke symptomen bij deze stoornis. Daarnaast heeft de betroffene vaak last van slaapproblemen en is snel moe.
• Obsessieve-compulsieve stoornis
Obsessieve-compulsieve stoornis (OCS) komt in verschillende vormen voor. Het meest voorkomende kenmerk is een obsessieve drang om bepaalde handelingen uit te voeren. Deze worden rituelen genoemd. Op dwangmatige manier worden deze handelingen door de patiënt uitgevoerd. Voor anderen lijken deze handelingen overbodig, maar voor de patiënt zijn deze handelingen van vitaal belang en moeten volgens een bepaald patroon worden uitgevoerd om vermeende nadelige gevolgen te voorkomen. Denk hierbij aan het overmatig controlleren of de deur op slot zit en het overmatig wassen van de handen.
• Paniekstoornis
Paniekstoornis werd vroeger vaak verward met hyperventilatie. Het belangrijkste kenmerk van de paniekstoornis is het regelmatig optreden van paniekaanvallen. Bij deze stoornis is de paniek niet in verhouding tot de omstandigheden. Paniek is een korte, maar zeer sterke vorm van angst die zowel lichamelijk als psychische gevolgen heeft. Tijdens een paniekaanval heeft de persoon last van een verhoogd hartritme, transpireert, heeft ademhalingsproblemen, kan misselijk worden en heeft koude rillingen. Psychisch ervaart de persoon angst om dood te gaan of lichamelijk letsen op te lopen. Hij of zij heeft een verdoofd gevoel en ervaart derealisatie of depersonalisatie.
De paniekaanval kan ook omslaan in agorafobie, de angst op een angstaanval.
• Posttraumatische stressstoornis
Posttraumatische stoornis ontstaat als gevolg van ernstig stressgevende situaties waarbij sprake is vn levensbedreiging, ernstig lichamelijk letsel of een bedreiging van de fysieke integriteit. Deze situaties zijn voor de persoon traumatisch. Denk aan gewelddadige aanvallen, verkrachting en oorlogen.
De symptomen zijn herbeleving (nachtmerries en flashbacks), vermijding van herinneringen of emotionele uitschakeling hiervan, klinische depressie, ernstige prikkelbaarheid met slaapstoornissen, extreme spanning als gevolg van bepaalde prikkels, irritatie en hevige schrikreacties. Als deze symptomen langer dan een maand duren heet de aandoening posttraumatische stresstoornis, korter dan een maand wordt de aandoening acute stressstoornis genoemd. Posttraumatische stressstoornis is met behandeling te genezen of te verminderen.
• Specifieke fobie
Bij de meeste angststoornissen beheersen overdreven of onredelijke angsten en spanningen een groot deel van het leven. Bij een specifieke fobie (ook wel enkelvoudige fobie genoemd) beperkt de angst zich tot specifieke situaties, objecten of mensen (denk aan hoogten, onweer en spinnen).
• Sociale fobie
Iemand die aan deze stoornis lijdt heeft angst, grote onzekerheid en verlegenheid voor alledaagse sociale interacties en gebeurtenissen, bijvoorbeeld feestjes, vergaderingen en soms telefoneren of boodschappen doen. Angst voor afwijzing, commentaar, kritiek, pesten of uitgelachen worden. Behalve algemene sociale fobie bestaan er specifieke vormen als bloosangst, trilangst en plasangst.
Een echte sociale fobie is een overweldigende angst die in extreme gevallen zorgt dat de patiënt thuisblijft en gedurende lange periodes geïsoleerd leeft.
• Angststoornis door alcohol of drugs
Symptomen van anststoornissen door alcohol of drugs zijn angsten en paniekaanvallen die zijn terug te voeren op ontwenningsverschijnselen of intoxicatie. Na gebruik van geneesmiddelen, drugs of alcohol kunnen deze aanvallen optreden. De diagnose kan alleen worden gesteld in plaats van intoxicatie- of ontwenningsverschijnselen als de angstsymptomen veel sterker zijn dan normaal bij intoxicatie- of ontwenningsgevallen en als de angst speciale onafhankelijke klinische aandacht vereist.
• Angststoornis niet anderszins omschreven
Dit is de restgroep die bij geen van de andere soorten hoort.
Vrees
De woorden angst en vrees worden vaak als synoniemen gebruikt. Toch zijn ze niet hetzelfde. Angst is de emotie die optreedt als reactie op een (in jouw ogen) gevaarlijke situatie. Bij vrees is die situatie er nog niet, je bent bang dat de situatie gaat komen. Vrees gaat dus vooraf aan angst, maar angst hoeft niet altijd te volgen op vrees, want de gevreesde situatie wordt niet altijd (meestal niet zelfs) werkelijkheid.
Vrees kan ook erg van pas komen. Het is er voor situaties die je gevaarlijk inschat, in zo'n geval kun je bijvoorbeeld de keuze maken om de situatie uit de weg te gaan of anders aan te pakken. Vrees is eigenlijk een deel van onze intuitie. Pas wel op dat je niet overal voor gaat vresen, probeer situaties wel realistisch in te schatten.
ADF stichting
De Angst, dwang en fobie (ADF) stichting is een landelijke patiëntenvereniging die zich inzet voor mensen met angst- en dwangklachten. De stichting maakt lotgenotencontact mogelijk en verstrekt informatie en advies. Daarnaast probeert ADF goede behandelmethoden voor iedereen toegankelijk te maken en organisseert de stichting cursussen, workshops en zelfhulpgroepen.
Ook speciaal voor kinderen heeft ADF een speciale website opgezet. 7 Procenten van de Nederlandse kinderen heeft last van angstklachten. Op de website www.bibbers.nl kunnen kinderen op een speelse manier leren met hun angsten om te gaan.
Voor meer informatie / gesprek stof over Angst ga naar ons ForYou Gezondheid Forum! en bespreek hier alles over dit onderwerp én meer!
