Verslavingen
Verslaving is een toestand waarin een persoon fysiek en/of mentaal van een gewoonte of een stof afhankelijk is, zodanig dat deze persoon deze stof niet of heel moeilijk los kan laten. Het gedrag van deze persoon is voornamelijk gericht op het verkrijgen en innemen van het middel of het handelen naar de gewoonte. Dit gaat vaak ten koste van de meeste andere activiteiten. Als het lichaam deze stof of gewoonte los moet laten kunnen er ernstige ontwenningsverschijnselen optreden.
Er zijn twee soorten verslavingen, namelijk de verslaving aan een gewoonte (handeling of gebruik) of de verslaving aan een middel. Een gewoonteverslaving is een verslaving aan een handeling die voor de persoon van belang is om zich goed te voelen of een kick te krijgen. Denk aan internetverslaving, seksverslaving, gokverslaving en workaholisme.
Middelenverslaving is de verslaving die instand gehouden wordt door het gebruik van een middel of substantie die op zichzelf verslavend is doordat het een directe werking in de hersenen heeft. Zo'n middel noemen we psychoactief middel of drug. Er bestaan drie verschillende categorieën psychoactieve middelen:
• Stimulerende middelen (denk aan amfetamine, cocaïne en nicotine)
• Verdovende middelen (denk aan alcohol en opium)
• Bewustzijnveranderende of geestverruimende middelen (denk aan THC en LSD)
Verslaving is niet iets dat mensen ineens overkomt. Het is een proces dat langzaam opgebouwd wordt. Eigenlijk kun je dit verslavingsproces vergelijken met een vis die een fuik in zwemt. In het begin kan de vis nog gemakkelijk terug, maar dat wordt steeds moeilijker door de kelen, de trechtervormige binnen netten.Op het laatst is het zelfs onmogelijk om nog terug te keren naar de vrijheid. De vis heeft zelf niet door dat hij er steeds moeilijker uit kan.
De fuik heeft verschillende kamers. De eerste kamer is het uitproberen van het middel. Degene die er aan begint wilt weten hoe het voelt, wat het middel precies met je doet etc. De beginners hebben vaak verschillende redenen om met een middel te beginnen. Nieuwsgierigheid, spanning, het doen omdat het niet mag, erbij horen en uittesten zijn een paar van die redenen. Het experimenteren gaat steeds verder. Verschillende doses, verschillende omstandigheden en soms ook verschillende combinaties. Voor veel mensen blijft het en kortdurend experiment.
De volgende kamer is de fase van het regelmatig gebruik. Elke dag een pilsje na werk, elk weekend een hasj sigaret. Er wordt meer geld aan uitgegeven, meer energie en meer tijd ingestoken. Toch is het gebruik nog steeds onder controle. De meeste mensen gaan niet verder en houden het bij regelmatig gebruik of verminderen op een gegeven moment weer.
De kamer hierna is die van overmatig gebruik, de kamer waarbij de vis de fuik niet meer uit kan. Veel drinken, vaak stones en veel gokken. Zoveel dat er problemen van komen. Denk aan ruzies, schulden of ziekten. Om deze problemen te vergeten gaan de verslaafden nog meer gebruiken. Zo komen mensen in de cirkel van verslaving.
Geestelijke en lichamelijke verslaving
Er wordt onderscheid gemaakt tussen geestelijke en lichamelijke verslaving. Een lichamelijke verslaving wordt zo genoemd omdat het lichaam gewend is geraakt aan de stof die zo intensief gebruikt wordt en zich heeft aangepast aan de stof. Als er dan gestopt wordt met het nemen van deze stof treden er onthoudingsverschijnselen op, bijvoorbeeld koorts, slapeloosheid of braken. Vrijwel altijd is er op den duur meer stof nodig voor hetzelfde effect, dit wordt tolerantie genoemd.
Geestelijke verslaving houdt in dat iemand de stof denkt nodig te hebben en niet meer zonder kan. Deze vorm van verslaving is persoonsgebonden. Dit komt doordat mensen verschillende dingen lekker vinden. Bij geestelijke verslaving kan het zo ver komen dat iemand zodanig verlangt naar de stof dat alle gedachten draaien om het verkrijgen van de stof.
Alcoholverslaving
Iemand die regelmatig alcohol drinkt hoeft niet perse verslaafd te zijn. Pas als iemand regelmatig drinkt en daarvan vervelende gevolgen ondervindt noemen we iemand verslaafd. Voor vrouwen is meer dan drie glazen alcohol per dag veel, voor mannen ligt de grens op vijf glazen per dag. Als je door de alcohol problemen krijgt op het werk, in relaties, als je gezondheid eronder lijdt en/of als je hebt geprobeerd minder te drinken zonder resultaat, ben je alcoholverslaafd.
Alcoholverslaafden zijn zowel lichamelijk als psychisch afhankelijk van alcohol. Ze hebben een onweerstaanbare drang om alcohol te drinken en er is steeds meer alcohol nodig om hetzelfde effect te bereiken. Vaak wordt de controle over het drinken ook verloren. Naar schatting zijn er in Nederland zo'n half miljoen mensen die kampen met alcoholproblemen.
Mensen gedragen zich onder invloed van alcohol anders. Remmingen vallen weg, iemand kan agressief, prikkelbaar of gewelddadig worden. Maar ook als iemand in een prettige roes komt, een 'goede dronk' heeft, zoals dat heet, geeft het problemen.
Drugsverslaving
Iemand die drugsverslaafd is gaat door met drugsgebruik ondanks de negatieve psychische, lichamelijke of maatschappelijke gevolgen. Drugs worden door de wetgever verdeeld in hard- en softdrugs. Harddrugs leveren volgens de overheid een onaanvaardbaar risico op, softdrugs daarentegen worden meer aanvaardbaar geacht.
Er zit een verschil tussen een gebruiker en een verslaafde. Een gebruiker heeft het drugsgebruik onder controle en kan ook zonder drugs. Een verslaafde, tegenwoordig vaak junkie genoemd, kan niet meer zonder de vele malen daags toegediende drugs. Om aan deze dosis te komen is de junk bereid vrijwel alles te doen: liegen, stelen, manipuleren en chanteren.
Gokverslaving
Gokspelen zijn kansspelen, waarbij iemand die aan het spel deelneemt geen invloed heeft op de uitslag ervan. Voorbeelden van kansspelen zijn roulette, fruitautomaten, krasloten, dobbelen en loterijen. Daarnaast kent de Wet op de kansspelen de zogenaamde
behendigheidsspelen. Bij behendigheidsspelen heeft de deelnemer wel invloed op de uitslag. Voorbeelden hiervan zijn kaartspelen en voetbaltoto's. Behendigheidsspelen blijven hier buiten beschouwing, een eventuele verslaving daaraan is geen gokverslaving.
Verslaafde gokkers besteden teveel geld en teveel tijd aan het gokken, met alle gevolgen van dien. Dit gokgedrag kan het eigen leven, maar ook dat van de naaste omgeving danig beheersen. De verslaafde heeft geen controle over zijn gokgedrag en is totaal afhankelijk geworden. Ondanks de negatieve gevolgen kan er niet worden gestopt. Problemen die ontstaan door de gokverslaving zijn meestal van financiële of sociale aard en variëren van schulden en problemen op het werk tot verbroken relaties en een sociaal isolement.
Internetverslaving
Internetverslavingen beginnen vaak als hobby waar mensen steeds meer tijd in gaan steken. Het internetgebruik wordt problematisch als iemands maatschappelijke, sociale, fysieke en psychische leven worden verstoord door het overmatig gebruiken van internet.
Vaak heeft de gebruiker het gevoel op internet een wereld te hebben waarin bepaalde zaken bereikt worden, welke in het echte leven niet bereikt worden. Iemand kan vervolgens steeds meer in de virtuele wereld gaan leven in plaats van in de echte wereld, en ontwikkelt in de virtuele wereld bijvoorbeeld ook sociale contacten.
Verslavingsgevoeligheid
De oorzaak van alcohol- en andere verslavingen wordt nog steeds onderzocht. Want ook al is alcohol een verslavende stof, hoe verklaar je dar de ene persoon die het drinkt wel verslaafd raakt en de ander niet? Verslavingsgevoeligheid lijkt te bestaan, maar het is niet te zeggen hoe zo'n gevoeligheid ontstaat. Zowel erfelijke, persoonlijke en sociale factoren zijn veranwoordelijk voor het ontstaan van alcoholverslaving. Sommige mensen reageren lichamelijk sterker op alcohol dan anderen. Vrouwen bijvoorbeeld verdragen alcohol in het algemeen minder goed, onder meer door hun lagere lichaamsgewicht.
Verslaving en zwangerschap
Als een zwangere vrouw verslavende middelen gebruikt, heeft dat schadelijke gevolgen voor de ongeboren baby. Dat begint al bij het moment van conceptie en duurt de hele zwangerschap door. Behalve grote kans op onderontwikkeling, afwijkingen, vroeggeboorte of miskraam is er ook de kans dat het kind verslaafd ter wereld komt.
Hoe kan je helpen?
Als je in je omgeving een verslaafde hebt kan dat ook invloed hebben op jou. Je kan een verslaafde nooit dwingen te stoppen, diegene moet het zelf ook echt willen. Wel zijn er een aantal dingen die je kan doen om te helpen.
• Praat er met de verslaafde over. Zorg ervoor dat je veel weet over de verslaving voordat je het gesprek begint en maak duidelijk dat het nooit te laat is om te stoppen.
• Toon begrip en laat merken dat je wilt helpen. Maak ook duidelijk dat je de verslaving niet accepteert.
• Verwijt de verslaafde niet, geef hem of haar niet de schuld van de mislukkingen en maak geen ruzie.
• De verslaafde moet zelf de nadelen van de verslaving zien. Praat problemen die de verslaafde maakt (denk aan schulden, afspraken niet nakomen etc.) niet goed.
• Praat over de verslaving met je omgeving, je zult merken dat je niet de enige bent die een verslaafde kent en die wilt helpen.
Voor meer informatie / gesprek stof over Verslavingen ga naar ons ForYou Gezondheid Forum! en bespreek hier alles over dit onderwerp én meer!
